ఋషిరువాచ ॥
౧ ॥
The rishi said:
దేవ్యా హతే తత్ర మహాసురేన్ద్రే సేన్ద్రాః సురా వహ్నిపురోగమాస్తామ్ ।
కాత్యాయనీం తుష్టువురిష్టలాభాద్వికాశివక్త్రాబ్జవికాశితాశాః ॥
౨ ॥
When the Devi had slain the great king of the asuras there, Indra and the devas, with Agni at their head, praised Katyayani. Their wish fulfilled, their faces bloomed like lotuses and lit up every quarter.
దేవి ప్రపన్నార్తిహరే ప్రసీద ప్రసీద మాతర్జగతోఽఖిలస్య ।
ప్రసీద విశ్వేశ్వరి పాహి విశ్వం త్వమీశ్వరీ దేవి చరాచరస్య ॥
౩ ॥
O Devi, You who take away the suffering of those who come to You, be gracious. Be gracious, O Mother of the whole world. Be gracious, O Queen of the universe, and protect the universe. O Devi, You rule all that moves and all that does not.
ఆధారభూతా జగతస్త్వమేకా మహీస్వరూపేణ యతః స్థితాసి ।
అపాం స్వరూపస్థితయా త్వయైతదాప్యాయతే కృత్స్నమలఙ్ఘ్యవీర్యే ॥
౪ ॥
You alone are the ground the world stands on, for You abide as the earth. And abiding as the waters, O Devi of strength none can pass, it is You who nourish all of this.
త్వం వైష్ణవీ శక్తిరనన్తవీర్యా విశ్వస్య బీజం పరమాసి మాయా ।
సమ్మోహితం దేవి సమస్తమేతత్ త్వం వై ప్రసన్నా భువి ముక్తిహేతుః ॥
౫ ॥
You are the power of Vishnu, of endless strength; You are the supreme maya, the seed of the universe. O Devi, it is You who have cast all this into delusion; and You, when You are gracious, are the cause of liberation on earth.
విద్యాః సమస్తాస్తవ దేవి భేదాః స్త్రియః సమస్తాః సకలా జగత్సు ।
త్వయైకయా పూరితమమ్బయైతత్ కా తే స్తుతిః స్తవ్యపరా పరోక్తిః ॥
౬ ॥
O Devi, all knowledge is Your many forms, and so is every woman in every world. By You alone, the Mother, is all this filled. What praise can there be for You, who are beyond all that is praised, the highest word itself?
సర్వభూతా యదా దేవీ స్వర్గముక్తిప్రదాయినీ ।
త్వం స్తుతా స్తుతయే కా వా భవన్తు పరమోక్తయః ॥
౭ ॥
When You, O Devi, who are all beings and grant heaven and liberation, have been praised as that, what finer words could there be to praise You?
సర్వస్య బుద్ధిరూపేణ జనస్య హృది సంస్థితే ।
స్వర్గాపవర్గదే దేవి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౮ ॥
O Devi, who dwell as understanding in the heart of every being and grant heaven and liberation: O Narayani, we bow to You.
కలాకాష్ఠాదిరూపేణ పరిణామప్రదాయిని ।
విశ్వస్యోపరతౌ శక్తే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౯ ॥
You who, as the kalas, the kashthas and every measure of time, bring all things to change, and who have the power to end the universe: O Narayani, we bow to You.
సర్వమఙ్గలమాఙ్గల్యే శివే సర్వార్థసాధికే ।
శరణ్యే త్ర్యమ్బకే గౌరి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౦ ॥
O blessing within every blessing, O kind One who bring every aim to fulfilment, O refuge of all, O three-eyed Gauri: O Narayani, we bow to You.
సృష్టిస్థితివినాశానాం శక్తిభూతే సనాతని ।
గుణాశ్రయే గుణమయే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౧ ॥
You who are the power behind creation, sustaining and dissolution, the Eternal One, the refuge of the three gunas and made of them: O Narayani, we bow to You.
శరణాగతదీనార్తపరిత్రాణపరాయణే ।
సర్వస్యార్తిహరే దేవి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౨ ॥
You who are ever intent on saving the helpless and the suffering who come to You, O Devi who take away the pain of all: O Narayani, we bow to You.
హంసయుక్తవిమానస్థే బ్రహ్మాణీరూపధారిణి ।
కౌశామ్భఃక్షరికే దేవి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౩ ॥
You who ride in the chariot drawn by swans in the form of Brahmani, O Devi who sprinkle water with kusha grass: O Narayani, we bow to You.
త్రిశూలచన్ద్రాహిధరే మహావృషభవాహిని ।
మాహేశ్వరీస్వరూపేణ నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౪ ॥
You who hold the trishul, the Moon and the serpent and ride the great bull, in the form of Maheshwari: O Narayani, we bow to You.
మయూరకుక్కుటవృతే మహాశక్తిధరేఽనఘే ।
కౌమారీరూపసంస్థానే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౫ ॥
You who are attended by the peacock and the cock and bear the great spear, O sinless One, in the form of Kaumari: O Narayani, we bow to You.
శఙ్ఖచక్రగదాశార్ఙ్గగృహీతపరమాయుధే ।
ప్రసీద వైష్ణవీరూపే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౬ ॥
You who hold the great weapons, the conch, the discus, the mace and the bow Sharnga, in the form of Vaishnavi, be gracious: O Narayani, we bow to You.
గృహీతోగ్రమహాచక్రే దంష్ట్రోద్ధృతవసున్ధరే ।
వరాహరూపిణి శివే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౭ ॥
You who grasp the fearsome great discus and raised the earth on Your tusk, O kind One, in the form of the Boar: O Narayani, we bow to You.
నృసింహరూపేణోగ్రేణ హన్తుం దైత్యాన్ కృతోద్యమే ।
త్రైలోక్యత్రాణసహితే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౮ ॥
You who, in the fierce form of Narasimha, set out to slay the daityas, and who save the three worlds: O Narayani, we bow to You.
కిరీటిని మహావజ్రే సహస్రనయనోజ్జ్వలే ।
వృత్రప్రాణహరే చైన్ద్రి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౧౯ ॥
You who wear the crown and bear the great thunderbolt, blazing with a thousand eyes, who took the life of Vritra, O Aindri: O Narayani, we bow to You.
శివదూతీస్వరూపేణ హతదైత్యమహాబలే ।
ఘోరరూపే మహారావే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౨౦ ॥
You who, as Shivaduti, slew the mighty host of the daityas, O You of fearsome form and thundering roar: O Narayani, we bow to You.
దంష్ట్రాకరాలవదనే శిరోమాలావిభూషణే ।
చాముణ్డే ముణ్డమథనే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౨౧ ॥
You whose face is fearsome with tusks, who are adorned with a garland of heads, O Chamunda, who crushed Munda: O Narayani, we bow to You.
లక్ష్మి లజ్జే మహావిద్యే శ్రద్ధే పుష్టి స్వధే ధ్రువే ।
మహారాత్రి మహామాయే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౨౨ ॥
O Lakshmi, O modesty, O great knowledge, O faith, O nourishment, O Swadha, O steadfast One, O great night, O great maya: O Narayani, we bow to You.
మేధే సరస్వతి వరే భూతి బాభ్రవి తామసి ।
నియతే త్వం ప్రసీదేశే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
౨౩ ॥
O wisdom, O Saraswati, O best of all, O prosperity, O Babhravi, the tawny One, O Tamasi, the dark One, O Niyata, the self-restrained, O Ruler of all, be gracious: O Narayani, we bow to You.
సర్వస్వరూపే సర్వేశే సర్వశక్తిసమన్వితే ।
భయేభ్యస్త్రాహి నో దేవి దుర్గే దేవి నమోఽస్తు తే ॥
౨౪ ॥
O You who are the form of all, the Ruler of all, endowed with every power, save us from fear, O Devi. O Devi Durga, we bow to You.
ఏతత్తే వదనం సౌమ్యం లోచనత్రయభూషితమ్ ।
పాతు నః సర్వభీతిభ్యః కాత్యాయని నమోఽస్తు తే ॥
౨౫ ॥
May this gentle face of Yours, adorned with three eyes, protect us from every fear. O Katyayani, we bow to You.
జ్వాలాకరాలమత్యుగ్రమశేషాసురసూదనమ్ ।
త్రిశూలం పాతు నో భీతేర్భద్రకాలి నమోఽస్తు తే ॥
౨౬ ॥
Fearsome with flames, most fierce, the slayer of all the asuras: may Your trishul guard us from fear. O Bhadrakali, we bow to You.
హినస్తి దైత్యతేజాంసి స్వనేనాపూర్య యా జగత్ ।
సా ఘణ్టా పాతు నో దేవి పాపేభ్యో నః సుతానివ ॥
౨౭ ॥
O Devi, may Your bell, which fills the world with its sound and destroys the might of the daityas, guard us from wrongdoing, as a mother guards her children.
అసురాసృగ్వసాపఙ్కచర్చితస్తే కరోజ్జ్వలః ।
శుభాయ ఖడ్గో భవతు చణ్డికే త్వాం నతా వయమ్ ॥
౨౮ ॥
May Your sword, gleaming in Your hand and smeared with the blood and fat of asuras, be for our good. O Chandika, we bow to You.
రోగానశేషానపహంసి తుష్టా రుష్టా తు కామాన్ సకలానభీష్టాన్ ।
త్వామాశ్రితానాం న విపన్నరాణాం త్వామాశ్రితా హ్యాశ్రయతాం ప్రయాన్తి ॥
౨౯ ॥
Pleased, You destroy every illness; displeased, You take away every wish that was longed for. No calamity comes to those who have taken refuge in You, and those who take refuge in You become a refuge for others.
ఏతత్కృతం యత్కదనం త్వయాద్య ధర్మద్విషాం దేవి మహాసురాణామ్ ।
రూపైరనేకైర్బహుధాఽఽత్మమూర్తి కృత్వామ్బికే తత్ప్రకరోతి కాన్యా ॥
౩౦ ॥
O Devi, O Ambika, this slaughter You have wrought today of the great asuras who hated dharma, making Your own form many and manifold: who else could have done it?
విద్యాసు శాస్త్రేషు వివేకదీపేష్వాద్యేషు వాక్యేషు చ కా త్వదన్యా ।
మమత్వగర్తేఽతిమహాన్ధకారే విభ్రామయత్యేతదతీవ విశ్వమ్ ॥
౩౧ ॥
In all learning, in the shastras that light the diya of discernment, and in the first words, the Vedas, who is spoken of but You? And who but You keeps this world wandering in the pit of 'mine', in its deep darkness?
రక్షాంసి యత్రోగ్రవిషాశ్చ నాగా యత్రారయో దస్యుబలాని యత్ర ।
దావానలో యత్ర తథాబ్ధిమధ్యే తత్ర స్థితా త్వం పరిపాసి విశ్వమ్ ॥
౩౨ ॥
Where there are rakshasas, where there are serpents of deadly venom, where there are foes and bands of robbers, where the forest is on fire, and in the middle of the sea: there You stand, and protect the world.
విశ్వేశ్వరి త్వం పరిపాసి విశ్వం విశ్వాత్మికా ధారయసీతి విశ్వమ్ ।
విశ్వేశవన్ద్యా భవతీ భవన్తి విశ్వాశ్రయా యే త్వయి భక్తినమ్రాః ॥
౩౩ ॥
O Queen of the universe, You protect the universe; being its very self, You uphold it. Even Vishwanath bows to You; and those who bow to You in bhakti become a refuge for the whole universe.
దేవి ప్రసీద పరిపాలయ నోఽరిభీతేర్నిత్యం యథాసురవధాదధునైవ సద్యః ।
పాపాని సర్వజగతాం ప్రశమం నయాశు ఉత్పాతపాకజనితాంశ్చ మహోపసర్గాన్ ॥
౩౪ ॥
O Devi, be gracious. Protect us always from the fear of enemies, as You have just now by slaying the asuras. Swiftly bring to rest the sins of all the worlds, and the great calamities that evil omens bring when they come to fruit.
ప్రణతానాం ప్రసీద త్వం దేవి విశ్వార్తిహారిణి ।
త్రైలోక్యవాసినామీడ్యే లోకానాం వరదా భవ ॥
౩౫ ॥
O Devi, who take away the suffering of the universe, be gracious to us who bow before You. O You whom the dwellers of the three worlds revere, grant boons to the worlds.
దేవ్యువాచ ॥
౩౬ ॥
The Devi said:
వరదాహం సురగణా వరం యన్మనసేచ్ఛథ ।
తం వృణుధ్వం ప్రయచ్ఛామి జగతాముపకారకమ్ ॥
౩౭ ॥
‘O hosts of devas, I am the giver of boons. Choose the boon your hearts wish for, one that will do good to the world, and I shall grant it.’
దేవా ఊచుః ॥
౩౮ ॥
The devas said:
సర్వాబాధాప్రశమనం త్రైలోక్యస్యాఖిలేశ్వరి ।
ఏవమేవ త్వయా కార్యమస్మద్వైరివినాశనమ్ ॥
౩౯ ॥
‘O Queen of all, quell every affliction of the three worlds, and destroy our enemies, just as You have now.’
దేవ్యువాచ ॥
౪౦ ॥
The Devi said:
వైవస్వతేఽన్తరే ప్రాప్తే అష్టావింశతిమే యుగే ।
శుమ్భో నిశుమ్భశ్చైవాన్యావుత్పత్స్యేతే మహాసురౌ ॥
౪౧ ॥
‘When the age of Vaivasvata Manu has come, in its twenty-eighth yuga, two other great asuras, Shumbha and Nishumbha, will be born.’
నన్దగోపగృహే జాతా యశోదాగర్భసమ్భవా ।
తతస్తౌ నాశయిష్యామి విన్ధ్యాచలనివాసినీ ॥
౪౨ ॥
‘Then, born in the home of Nanda the cowherd, from the womb of Yashoda, and dwelling on the Vindhya mountains, I shall destroy them both.’
పునరప్యతిరౌద్రేణ రూపేణ పృథివీతలే ।
అవతీర్య హనిష్యామి వైప్రచిత్తాంస్తు దానవాన్ ॥
౪౩ ॥
‘And again, coming down to earth in a most terrible form, I shall slay the danavas descended from Viprachitti.’
భక్షయన్త్యాశ్చ తానుగ్రాన్ వైప్రచిత్తాన్ మహాసురాన్ ।
రక్తా దన్తా భవిష్యన్తి దాడిమీకుసుమోపమాః ॥
౪౪ ॥
‘As I devour those fierce great asuras of Viprachitti's line, My teeth will turn red like pomegranate flowers.’
తతో మాం దేవతాః స్వర్గే మర్త్యలోకే చ మానవాః ।
స్తువన్తో వ్యాహరిష్యన్తి సతతం రక్తదన్తికామ్ ॥
౪౫ ॥
‘Then the devas in heaven and people in the world of mortals, praising Me, will always call Me Raktadantika, the red-toothed One.’
భూయశ్చ శతవార్షిక్యామనావృష్ట్యామనమ్భసి ।
మునిభిః సంస్తుతా భూమౌ సమ్భవిష్యామ్యయోనిజా ॥
౪౬ ॥
‘And again, when rain has failed for a hundred years and the earth is without water, I shall appear on earth, praised by the munis, born of no womb.’
తతః శతేన నేత్రాణాం నిరీక్షిష్యామి యన్మునీన్ ।
కీర్తయిష్యన్తి మనుజాః శతాక్షీమితి మాం తతః ॥
౪౭ ॥
‘Since I shall look upon the munis with a hundred eyes, people will sing My praise by the name Shatakshi, the hundred-eyed.’
తతోఽహమఖిలం లోకమాత్మదేహసముద్భవైః ।
భరిష్యామి సురాః శాకైరావృష్టేః ప్రాణధారకైః ॥
౪౮ ॥
‘Then, O devas, until the rains come, I shall sustain the whole world with life-giving plants that grow from My own body.’
శాకమ్భరీతి విఖ్యాతిం తదా యాస్యామ్యహం భువి ।
తత్రైవ చ వధిష్యామి దుర్గమాఖ్యం మహాసురమ్ ॥
౪౯ ॥
‘Then I shall be known on earth as Shakambhari; and in that very time I shall slay the great asura named Durgama.’
దుర్గాదేవీతి విఖ్యాతం తన్మే నామ భవిష్యతి ।
పునశ్చాహం యదా భీమం రూపం కృత్వా హిమాచలే ॥
౫౦ ॥
‘Because of this, My name will be renowned as Durga Devi. And again, when I take a terrible form on the Himalaya…’
రక్షాంసి భక్షయిష్యామి మునీనాం త్రాణకారణాత్ ।
తదా మాం మునయః సర్వే స్తోష్యన్త్యానమ్రమూర్తయః ॥
౫౧ ॥
‘…and devour the rakshasas to save the munis, then all the munis will praise Me, bowing low.’
భీమాదేవీతి విఖ్యాతం తన్మే నామ భవిష్యతి ।
యదారుణాఖ్యస్త్రైలోక్యే మహాబాధాం కరిష్యతి ॥
౫౨ ॥
‘Then My name will be renowned as Bhima Devi. When the asura called Aruna brings great affliction on the three worlds…’
తదాహం భ్రామరం రూపం కృత్వాసఙ్ఖ్యేయషట్పదమ్ ।
త్రైలోక్యస్య హితార్థాయ వధిష్యామి మహాసురమ్ ॥
౫౩ ॥
‘…then, taking the form of a swarm of countless bees, I shall slay that great asura for the good of the three worlds.’
భ్రామరీతి చ మాం లోకాస్తదా స్తోష్యన్తి సర్వతః ।
ఇత్థం యదా యదా బాధా దానవోత్థా భవిష్యతి ॥
౫౪ ॥
‘Then people everywhere will praise Me as Bhramari. So, whenever trouble arises from the danavas…’
తదా తదావతీర్యాహం కరిష్యామ్యరిసఙ్క్షయమ్ ॥
౫౫ ॥
‘…then, each time, I shall come down and destroy the foes.’